جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی
اگر شما هم هنگام نصب شیرآلات با سوالاتی از قبیل اینکه باهم جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی را بررسی کنیم یا ببینیم بهترین ارتفاع نصب روشویی چقدر است، شیرهای توالت ایرانی و فرنگی باید در چه فاصله‌ای از سطح زمین نصب شوند و … در نظر داشته باشید که افراد زیادی به هنگام نصب لوازم بهداشتی با این پرسش‌ها مواجه می‌شوند. در این مقاله از مجله آچاره سعی کرده‌ایم تا پاسخ تمام پرسش‌های شما را در اختیارتان قرار بدهیم. با ما همراه باشید.
- مبنای تمام ارتفاع‌ها، کف تمام‌شده است؛ ضخامت ملات و سرامیک روی فاصله نهایی شیر تا زمین اثر دارد.
- ارتفاع روشویی، پایه شیر و خروجی آب سه اندازه متفاوت‌اند؛ اشتباه گرفتن آن‌ها محاسبات را تغییر می‌دهد.
- در روشویی کاسه‌ای، ارتفاع کاسه به ارتفاع صفحه اضافه می‌شود؛ ارتفاع کابینت به‌تنهایی، بلندی نهایی روشویی را نشان نمی‌دهد.
- شیر توکار به ارتفاع و عمق صحیح نیاز دارد؛ عمق نصب با احتساب ضخامت پوشش نهایی دیوار تعیین می‌شود.
رعایت جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی چه اهمیتی دارد؟
رعایت استانداردهای لازم مطابق جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی اهمیت زیادی دارد؛ چرا که اگر شیوه درست نصب این لوازم رعایت نشود، در آینده مشکلات زیادی هم در استفاده از شیرآلات و هم در دکوراسیون خانه به‌وجود خواهد آمد.
به عنوان مثال با این که نصب دستشویی در نگاه اول ساده به‌نظر می‌رسد اما در صورت سر و کار داشتن با دستگاه‌های روشویی سفارشی و سینک‌های شستشوی دیواری و عدم رعایت توصیه‌های مربوطه، ممکن است آن را به‌گونه‌ای نصب کنید که بکارگیری آن سخت باشد.
توجه داشته باشید که کف حمام و سرویس بهداشتی هنگام لوله‌کشی، پایین‌تر از سطحی است که بعداً روی آن می‌ایستید. ملات، سرامیک و لایه‌های باقی‌مانده کف‌سازی، این سطح را بالاتر می‌آورند و فاصله شیر تا زمین کمتر می‌شود. به همین دلیل در جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی، این فاصله از کف تمام‌شده محاسبه می‌شود؛ یعنی اندازه‌های که در جدول نصب شیرالات ذکر کرده‌ایم از روی سرامیک کار شده روی زمین محاسبه می‌شوند.
ارتفاع شیرآلات بهداشتی حمام
جالب است بدانید در صورتی که ارتفاع نصب شیرآلات این قسمت از ساختمان مناسب نباشد، امکان استفاده راحت از حمام وجود ندارد. بنابراین باید در زمان ساخت به رعایت ارتفاع استاندارد لوله‌کشی‌های مربوطه در کنار جدول نصب شیرالات از اهمیت زیادی برخوردار است.
1. سایز حمام
قبل از اینکه سراغ جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی بروم، باید ابعاد خود فضا مشخص باشد؛ چون فاصله تجهیزات از دیوار، روشویی یا توالت به اندازه حمام وابسته است و حدول نصب شیرآلات نیز برهمین اساس تنظیم خواهد شد. در مقررات جدول ارتقاع نصب شیرآلات بهداشتی، حداقل ابعاد شامل اندازه‌های زیر خواهد شد:
- فضای بهداشتی مستقل در واحد مسکونی: حداقل ۱ × ۱.۲۰ متر
- حداقل مساحت این فضا: حدود ۱.۲۰ مترمربع
- حداقل عرض فضای بهداشتی در حالت عمومی: ۱.۱۰ متر
- فضای قابل استفاده برای افراد دارای معلولیت: حداقل ۱.۵۰ × ۱.۷۰ متر یا ۲.۵۵ مترمربع
2. ارتفاع سقف حمام
ارتفاع حمام از کف تمام‌شده تا زیر سقف سنجیده می‌شود و برای آن نمی‌توان عدد ۲ متر را به‌عنوان حداقل استاندارد در نظر گرفت. طبق ضوابط، ارتفاع فضای بهداشتی در قسمت‌هایی که فرد به‌طور معمول ایستاده است باید حداقل ۲.۱۰ متر باشد.
در فضاهای بهداشتی واحدهای اقامتی، حداقل ۸۰ درصد سطح الزامی فضا باید ارتفاع ۲.۲۰ متر داشته باشد. بنابراین اجرای سقف کاذب، عبور تأسیسات یا تجهیزات بالای حمام از جمله عواملی هستند که نمی‌توانند ملاک «کف» را در جدول نصب شیرآلات تغییر دهند.
برای مثال، شیری که ۵۰ سانتی‌متر بالاتر از کف خام قرار گرفته، بعد از ۸ سانتی‌متر کف‌سازی، فقط ۴۲ سانتی‌متر از زمین فاصله دارد. شیر جابه‌جا نشده، اما حالا برای رسیدن به آن باید دستتان را پایین‌تر ببرید.
فراموش نکنید که این اختلاف تنها به ضخامت سرامیک مربوط نیست؛ تمام لایه‌هایی که تا پایان کار به کف اضافه می‌شوند، در ارتفاع نهایی اثر دارند. بنابراین عدد درج‌شده در جدول جدول نصب شیرالات، فاصله‌ای است که پس از تکمیل کف خواهید داشت.
مطلب پیشنهادی:تمیز کردن رسوب شیرآلات
3. جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی حمام
همان‌طور که بالاتر هم گفتیم؛ برای بررسی فواصل از جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی باید کف تمام‌شده حمام مبنا قرار بگیرد. نکته مهم این است که تمام تجهیزات حمام یک «ارتفاع استاندارد ثابت» ندارند؛ بخشی از اندازه‌ها براساس ضوابط فنی مشخص می‌شوند و بخشی دیگر به نوع تجهیز، مدل روشویی یا ارتفاع شیر وان حمام و نحوه استفاده از فضا بستگی دارند. اعداد زیر محدوده‌های رایج اجرایی برای حمام مسکونی هستند:
| نام اتصال یا تجهیز | ارتفاع رایج از کف تمام‌شده |
| ارتفاع استاندارد شیر دوش حمام | 198 تا 210 سانتی‌متر |
| میکسر / پانل دوش حمام | 110 تا 120 سانتی‌متر |
| ارتفاع شیر وان حمام | 10 تا 15 سانتی‌متر بالاتر از لبه وان |
| تنظیم‌کننده جریان آب | 110 تا 120 سانتی‌متر |
| لبه بالایی روشویی حمام | 80 تا 85 سانتی‌متر |
| خروجی فاضلاب روشویی | 45 تا 55 سانتی‌متر |
| سیفون روشویی | متناسب با خروجی فاضلاب؛ معمولاً 45 تا 55 سانتی‌متر |
| ارتفاع شیر پیسوار روشویی | حدود 45 تا 55 سانتی‌متر |
| لبه پایین آینه حمام | 100 تا 110 سانتی‌متر |
| دستگاه پخش صابون (ظرف صابون مایع) | 100 تا 120 سانتی‌متر |
| جاصابونی (صابون جامد) | 100 تا 120 سانتی‌متر |
| رویه کابینت روشویی | 80 تا 90 سانتی‌متر |
| قفسه‌های حمام | 120 تا 140 سانتی‌متر |
| طاقچه حمام | 100 تا 130 سانتی‌متر |
| میله مخصوص نگهداری حوله (ریل حوله‌ای) | 120 تا 140 سانتی‌متر |
| حلقه حوله | 100 تا 120 سانتی‌متر |
| نگهدارنده دستمال توالت | 65 تا 75 سانتی‌متر |
| سطح نشیمن توالت فرنگی | 40 تا 43 سانتی‌متر |
| دوش توالت / جت اسپری | 40 تا 50 سانتی‌متر |
| شیر آب توالت فرنگی | 15 تا 25 سانتی‌متر |
| بالاترین قسمت سیسترن توالت | حدود 75 تا 90 سانتی‌متر؛ بسته به مدل |
| دسته فلاش توالت | وابسته به مدل سیسترن |
| شیر فلاش برای WC | حدود 100 تا 110 سانتی‌متر |
| لبه بالایی اورینال | حدود 60 تا 65 سانتی‌متر |
| تجهیزات روشنایی | ارتفاع ثابت ندارد؛ تابع محل نصب و الزامات ایمنی برق حمام است |
| تهویه حمام | در بخش بالایی دیوار؛ معمولاً 15 تا 30 سانتی‌متر پایین‌تر از سقف |
دقت داشته باشید که ارتفاع‌هایی که در جدول نصب شیرالات قید کردیم؛ لازم است تا با نوع تجهیزات هماهنگ خود. در ادامه مهم‌ترین موارد را دقیق‌تر بررسی کرده‌ایم:
- ارتفاع استاندارد شیر دوش حمام: ارتفاع سردوش ثابت، ارتفاع 198 تا 210 سانتی‌متر از کف تمام‌شده محدوده مناسبی برای بیشتر حمام‌های مسکونی است. در دوش‌های بارانی یا مدل‌هایی که سردوش ابعاد بزرگی دارد، ارتفاع می‌تواند بیشتر در نظر گرفته شود. بنابراین 1.98 متر را نباید تنها ارتفاع استاندارد سردوش دانست؛ مدل دوش و ارتفاع افراد استفاده‌کننده روی محل نهایی نصب اثر می‌گذارد.
- میکسر / پانل دوش حمام: ارتفاع نصب شیر مخلوط دوش معمولاً 110 تا 120 سانتی‌متر از کف است تا کنترل دما و فشار آب در حالت ایستاده در دسترس باشد. عدد 91 سانتی‌متر به عنوان ارتفاع نصب شیر مخلوط دوش در تمامی مدل‌های ارائه شده در بازار قابل استفاده نیست و بیشتر در بعضی ترکیب‌های وان و دوش دیده می‌شود. در دوش مستقل، محدوده 110 تا 120 سانتی‌متر کاربردی‌تر است.
- تنظیم‌کننده جریان آب: اگر منظور شیر کنترل، دایورتر یا تنظیم‌کننده فشار و مسیر آب دوش باشد، محل آن باید مطابق ارتفاع نصب شیر مخلوط دوش انتخاب شود؛ یعنی حدود 110 تا 120 سانتی‌متر از کف. بازه 92 سانتی‌متر تا 1.83 متر بیش از حد گسترده است و نمی‌توان آن را به‌عنوان یک ارتفاع استاندارد برای این تجهیز معرفی کرد.
- روشویی حمام: لبه بالایی روشویی در حمام‌های مسکونی معمولاً حدود 80 تا 85 سانتی‌متر از کف قرار می‌گیرد. در روشویی‌های کابینتی، ارتفاع صفحه روی کابینت می‌تواند تا حدود 90 سانتی‌متر برسد. نوع کاسه روشویی هم اهمیت دارد؛ در مدل‌های روکار، ارتفاع کابینت باید کمتر انتخاب شود تا با اضافه شدن کاسه، ارتفاع نهایی روشویی بیش از اندازه بالا نرود.
- کابین دوش: برای کابین دوش نمی‌توان ابعاد 91×91 سانتی‌متر را حداقل اجباری معرفی کرد. طبق مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان، مساحت کابین دوش باید حداقل 0.6 مترمربع باشد و در کابین‌های مربع، مثلث، دایره یا بیضی، بعد تعیین‌کننده نباید کمتر از 75 سانتی‌متر باشد. فضایی که شیر، جاصابونی یا تجهیزات دیگر اشغال می‌کنند نیز در این حداقل مساحت محاسبه نمی‌شود.
- ابعاد وان حمام: وان‌ها اندازه ثابتی ندارند و ابعاد آن‌ها براساس مدل و فضای حمام تغییر می‌کند. وان‌های مستطیلی با طول حدود 150، 160 یا 170 سانتی‌متر و عرض حدود 70 تا 80 سانتی‌متر از اندازه‌های رایج هستند. برای حمام‌های بزرگ‌تر، وان‌های 180×80 سانتی‌متر و مدل‌های بزرگ‌تر هم استفاده می‌شوند.
- اتصالات لوله‌کشی وان باید براساس ارتفاع واقعی لبه وان اجرا شوند. دهانه خروجی آب معمولاً حدود 10 تا 15 سانتی‌متر بالاتر از لبه وان قرار می‌گیرد. محل میکسر هم به دیواری، توکار یا نصب‌شده روی لبه وان بودن آن بستگی دارد.
- سینک یا روشویی حمام: ارتفاع لبه روشویی معمولاً در محدوده 80 تا 85 سانتی‌متر قرار دارد. خروجی فاضلاب پشت روشویی نیز اغلب در ارتفاع تقریبی 45 تا 55 سانتی‌متر از کف پیش‌بینی می‌شود.
- در روشویی‌های دوتایی، فاصله دو کاسه باید براساس عرض هر روشویی و فضای لازم برای استفاده همزمان تعیین شود؛ 76 سانتی‌متر مرکز تا مرکز. فاصله روشویی از دیوار، توالت و سایر تجهیزات نیز باید طوری در نظر گرفته شود که فضای استفاده از هر تجهیز محدود نشود.
- دستگاه پخش صابون: برای جامایع دیواری، محدوده 100 تا 120 سانتی‌متر از کف دسترسی مناسبی ایجاد می‌کند. عدد 107 سانتی‌متر می‌تواند در این محدوده قرار بگیرد، اما یک ارتفاع الزامی برای تمام حمام‌ها نیست. محل جامایع بهتر است علاوه بر ارتفاع، با موقعیت روشویی یا دوش هماهنگ شود تا بدون کشیدگی دست قابل استفاده باشد.
ارتفاع شیر پیسوار روشویی و فاضلاب را با کابینت هماهنگ کنید
پیش از نهایی کردن تصمیم خود از جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی، لازم است تا نقشه کابینت روشویی را هم به لوله‌کش نشان دهید. اگر خروجی آب پشت کشو قرار بگیرد، برای بستن شیر پیسوار دسترسی راحتی ندارید. جای نامناسب فاضلاب هم نصب سیفون را دشوار می‌کند و از فضای داخل کابینت می‌گیرد.
مطابق آنچه که در جدول نصب شیرالات برای روشویی گفتیم، ارتفاع حدود 50 تا ۵۵ سانتی‌متر برای خروجی‌های آب و حدود ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متر برای خروجی فاضلاب از اندازه‌های رایج است. این محدوده‌ها باید با ابعاد روشویی، سیفون و تقسیم‌بندی کابینت شما تطبیق داده شوند.
زیر سینک آشپزخانه، عمق لگن و فضای تجهیزات را هم بررسی کنید. اندازه مناسب یک روشویی کم‌عمق را نمی‌توان بدون بررسی برای سینک عمیق آشپزخانه تکرار کرد.
فاصله مرکز اتصالات آب سرد و گرم، موضوع دیگری است که هنگام لوله‌کشی می‌بایست با تبعیت از یک جدول نصب شیرالات مرجع مشخص شود. در بسیاری از شیرهای دیواری روکار، فاصله اسمی اتصالات ۱۵ سانتی‌متر است؛ پیش از اجرا، نقشه شیر انتخابی را ببینید و اصلاح اختلاف‌های بزرگ را به قطعات لنگی نسپارید.
جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی روی روشویی‌های مختلف
ارتفاع شیر روشویی با ارتفاع خود روشویی یکی نیست. وقتی می‌گوییم روشویی حدود ۸۰ سانتی‌متر از کف فاصله دارد، منظور ارتفاع آن است؛ خروجی آب بالاتر قرار می‌گیرد. تفاوت مدل‌های پایه‌دار، کاسه‌ای و توکار هم از همین‌جا شروع می‌شود: در هر مدل، شیر روی سطح متفاوتی نصب می‌شود و فضای متفاوتی برای شستن دست در اختیار شما می‌گذارد.
روشویی پایه‌دار و شیر نصب‌شده روی کاسه
در روشویی پایه‌دار، شیر روی لبه کاسه قرار دارد؛ بنابراین ارتفاع استاندارد نصب شیر روشویی به ارتفاع روشویی و ابعاد خود شیر وابسته است. با قرار گرفتن محل نصب در ارتفاع ۸۰ سانتی‌متری، شیری که آبریزش ۱۲ سانتی‌متر از پایه فاصله دارد، خروجی آب را به ارتفاع ۹۲ سانتی‌متری می‌رساند.
ارتفاع استاندارد نصب شیر روشویی حاصل جمع ابعاد همین مثال است که بالاتر در جدول نصب شیرالات مورد بررسی قرار داده‌ایم. دو شیر کوتاه و بلند روی یک روشویی، خروجی آب هم‌ارتفاعی ندارند و فضای زیر آبریز آن‌ها برای دست‌های شما متفاوت است.
ارتفاع روشویی کابینتی و کاسه‌ای
در ارتفاع روشویی کابینتی، بخشی از ارتفاع نهایی به خود کاسه تعلق دارد. مثلا روی صفحه‌ای به ارتفاع ۷۵ سانتی‌متر، کاسه‌ای که ۱۵ سانتی‌متر بالاتر از صفحه قرار می‌گیرد، لبه روشویی را به ۹۰ سانتی‌متر می‌رساند. به همین دلیل، دو کابینت هم‌ارتفاع با کاسه‌های متفاوت، الزاماً برای شما یک اندازه راحت نیستند.
شیر کنار این کاسه‌ها هم به ارتفاع بیشتری نیاز دارد تا آبریز بالای لبه قرار بگیرد. در واقع رعایت طول آبریز مطابق «ارتفاع روشویی کابینتی» مشخص می‌کند آب داخل کاسه فرود بیاید یا بیش از حد به لبه نزدیک شود.
روشویی با شیر دیواری توکار
در مدل توکار، بدنه شیر داخل دیوار است و ارتفاع خروجی آب مستقل از صفحه کابینت تعیین می‌شود؛ اما ارتفاع شیر روشویی توکار همچنان با ارتفاع کاسه ارتباط دارد. برای مثال، لبه روشویی در ارتفاع ۸۰ سانتی‌متری و آبریز با فاصله ۱۵ سانتی‌متر بالاتر از آن، خروجی آب را در ارتفاع ۹۵ سانتی‌متری قرار می‌دهند.
توجه داشته باشید مثال فوق در ارتفاع شیر روشویی توکار، یک نمونه محاسبه است، نه اندازه ثابت برای همه مدل‌ها. فاصله مناسب به فرم کاسه و طراحی شیر بستگی دارد؛ فاصله کم، فضای حرکت دست شما را محدود می‌کند و فاصله زیاد، بسته به جریان آب و شکل کاسه، پاشش را بیشتر می‌کند.
ارتفاع استاندارد شیرآلات آشپزخانه
قرار دادن شیر ظرفشویی در ارتفاع مناسب موجب استفاده راحت‌تر از آن و توانایی پر کردن انواع ظروف با ارتفاع‌های متفاوت می‌شود. هر چه دهانه بالاتر باشد، قرار دادن ظروف با ارتفاع بلند زیر آن برای تمیز کردن یا پر کردن راحت‌تر خواهد بود.
با این وجود اگر یک قفسه بالای سینک خود دارید، نصب شیر در ارتفاع‌های بالا با محدودیت روبه‌رو خواهد شد. بنابراین سینک ظرفشویی باید به اندازه 90cm نسبت به کف، فاصله داشته باشد.
شیر سینک ظرفشویی
برای سینک، ارتفاع اجرایی ۹۰ سانتی‌متر از کف تمام‌شده به سطح بالایی آن اشاره دارد. در شیرهای نصب‌شده روی سینک، ارتفاع نصب شیر ظرفشویی بالاتر از این سطح بوده و ارتفاع دقیق آن به مدل شیر وابسته است. بنابراین دو شیر روی یک سینک، فضای یکسانی برای قرار گرفتن قابلمه و ظروف بلند زیر آب ندارند.
در مدل دیواری، ارتفاع استاندارد شیرآلات آشپزخانه برای نصب ۱۱۵ سانتی‌متر در نظر گرفته شده است. تفاوت این دو عدد در محل اندازه‌گیری است: ۹۰ سانتی‌متر مربوط به سطح سینک و ۱۱۵ سانتی‌متر مربوط به نصب شیر روی دیوار است.
شیر قابلمه‌پرکن
ارتفاع قابلمه‌پرکن با ارتفاع اجاق و اندازه قابلمه ارتباط دارد. اگر سطح زیر قابلمه ۹۰ سانتی‌متر از کف فاصله داشته باشد، یک قابلمه ۳۰ سانتی‌متری تا ارتفاع ۱۲۰ سانتی‌متر بالا می‌آید. قرار گرفتن آبریز در ارتفاع ۱۳۰ سانتی‌متری، در این مثال ۱۰ سانتی‌متر فضای آزاد بالای قابلمه باقی می‌گذارد.
پس عدد ۱۳۰ سانتی‌متر، ارتفاع الزامی همه قابلمه‌پرکن‌ها نیست. شکل بازوی شیر هم در اندازه‌گیری اثر دارد؛ محل اتصال به دیوار و محل خروج آب لزوماً در یک ارتفاع قرار نمی‌گیرند.
- مطابق ارتفاع استاندارد شیرآلات آشپزخانه، فاصله بین لوله‌های آب سرد و گرم از یکدیگر اغلب در حدود 50cm در نظر گرفته می‌شود
- شیرآلات کم قوس معمولاً بیش از 20cm از دسته بالاتر نمی‌روند و با زاویه 45 درجه بالا می‌آیند. این شیرها برای سینک‌ها و فضاهای کوچک‌تر عالی هستند. این نوع شیر همچنین برای کسانی ایده‌آل است که قصد شستن وسایل بزرگ را ندارند.
- لوله فاضلاب باید 50 تا 55 سانتی‌متر بالاتر از کف قرار گیرد.
مطلب پیشنهادی: آموزش تصویری نصب شیرآلات چشمی
ارتفاع شیرآلات بهداشتی توالت (ایرانی و فرنگی)
در ادامه ارتفاع مناسب نصب سینک دستشویی و همچنین توالت ایرانی و فرنگی را بررسی می‌کنیم.
1. ارتفاع نصب سینک دستشویی (روشویی)
سینک دستشویی یا همان روشویی یکی از مواردی است که باید در نصب آن به ارتفاع استاندارد نصب شیر روشویی دقت کنید. مطابق جدول نصب شیرآلات ارتفاع مناسب برای سینک دستشویی حدود 800 میلی‌متر است (ارتفاع از کف تا لبه سینک) که این مسئله نیز شامل ارتفاع روشویی کابینتی خواهد شد.
اگر قصد نصب سینک برای استفاده کودکان و خردسالان دارید، ارتفاع استاندارد نصب شیر روشویی در این مورد را باید کمتر در نظر بگیرید. در این شرایط نصب در محدوده 640 تا 750 میلی‌متر مناسب است. (هر چند بهتر است سینک را مطابق قد افراد بزرگسال تنظیم کنید و بچه‌ها با استفاده از یک پایه به سینک دسترسی داشته باشند.)
2. ارتفاع شیر توالت ایرانی
مطابق ارتفاع استاندارد شیر توالت ایرانی، لازم است بدانید برعکس فاصله استاندارد شیر از توالت فرنگی، لازم است نسبتاً پایین در نظر بگیرید. از آنجایی که این نوع از توالت در پایین‌ترین سطح دسترسی قرار گرفته است، ارتقاع شیر توالت ایرانی پایین‌تر خواهد بود.
در واقع اگر بخواهید در رابطه با ارتفاع استاندراد شیر توالت ایرانی بیشتر بدانید؛ باید بگوییم که شیرهای توالت ایرانی معمولا در ارتفاع 25 تا 30cm از کف زمین نصب می‌شوند.
در نتیجه در زمان ساخت‌وساز باید توجه کرد که ارتفاع شیر توالت ایرانی لازم است به نحوی در نظر گرفته شود که بعد از کف‌سازی در حدود 30cm از زمین فاصله داشته باشد.
3. ارتفاع استاندارد شیر توالت فرنگی
این توالت‌ها به دلیل داشتن نشیمن‌گاه، نیاز به نصب شیر در ارتفاع بالاتری دارند. فاصله استاندارد شیر از توالت فرنگی باید به اندازه‌ای باشد که بین کف و شیر حدود 55cm فاصله بیفتد.
از طرفی دیگر ارتفاع استاندارد شیر توالت فرنگی محل آویز شیلنگ نیز به اندازه 20 سانتی‌متر بالاتر در نظر گرفته می‌شود. کلید فلاش‌تانک به مخزن و شاسی داخل دیوار متصل است و جای آن از طراحی همین مجموعه پیروی می‌کند. به همین دلیل، هم‌ارتفاع بودن کلید و شیر توالت، مبنای نصب آن‌ها نیست.
ارتفاع نصب شیرآلات توکار
در شیر توکار، اهرم و قاب را روی دیوار می‌بینید، اما بدنه اصلی و اتصالات پشت کاشی قرار دارند. مطابق جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی توکار، محل دسترسی شما به اهرم و خروجی آب را تعیین می‌کند؛ عمق نصب هم مشخص می‌کند قطعات بیرونی چطور روی دیوار بنشینند.
این دو اندازه کار متفاوتی انجام می‌دهند. شیری که در ارتفاع مناسبی قرار گرفته، با عمق نادرست همچنان مشکل نصب دارد. از طرف دیگر، قرار گرفتن صحیح بدنه داخل دیوار، دسترسی به اهرمی را که زیادی بالا یا دور است آسان نمی‌کند. جابه‌جایی بدنه توکار پس از کاشی‌کاری هم معمولاً با باز کردن بخشی از پوشش دیوار همراه است.
عمق مغزی شیر توکار و ضخامت کاشی
مغزی، بخش داخلی شیر است که جریان آب را کنترل می‌کند. محدوده عمق نصب آن روی بدنه یا در نقشه همان مدل مشخص شده و نسبت به سطح نهایی دیوار معنا پیدا می‌کند. یعنی کاشی و ملات یا چسب پشت آن هم جزئی از این اندازه‌اند.
برای درک این تفاوت از طریق جدول نصب شیرالات، بدنه‌ای را در نظر بگیرید که محل مرجع آن ۷ سانتی‌متر پشت سطح فعلی دیوار قرار دارد. اگر پوشش دیوار ۲ سانتی‌متر ضخامت داشته باشد، فاصله آن تا سطح نهایی به ۹ سانتی‌متر می‌رسد.
قرار گرفتن بدنه بیش از حد داخل دیوار، اتصال اهرم و قطعات بیرونی را دشوار می‌کند؛ جلو ماندن آن هم باعث فاصله گرفتن قاب از کاشی می‌شود. بنابراین عمق درست، همان محدوده تعیین‌شده برای مدل شیر با احتساب پوشش نهایی دیوار است.
تفاوت ارتفاع اهرم دوش و سردوش در ارتفاع استاندارد شیر دوش حمام
اهرم دوش در دسترس شما قرار می‌گیرد، درحالی‌که سردوش بالای سرتان است. ارتفاع استاندارد شیر دوش حمام ۹۰ تا ۱۱۰ سانتی‌متر از کف تمام‌شده برای این قسمت از حمام، به بخش کنترل آب مربوط می‌شود. در این ارتفاع، هنگام ایستادن برای تنظیم دما به اندازه سردوش دستتان را بالا نمی‌برید. برای استفاده نشسته، فاصله اهرم از صندلی حمام هم روی دسترسی اثر دارد.
در مورد ارتفاع سردوش ثابت، لازم است بدانید نقطه اتصال روی دیوار با ارتفاع سطح آب‌پاش تفاوت دارد. مثلاً اگر اتصال در ارتفاع ۲۲۰ سانتی‌متری باشد و مجموعه بازو و سردوش، سطح آب‌پاش را ۱۰ سانتی‌متر پایین‌تر بیاورد، ارتفاع نهایی آن ۲۱۰ سانتی‌متر خواهد بود. فضای بالای سر شما به همین ارتفاع نهایی مربوط است.
در مدل سقفی، ارتفاع سردوش ثابت نیز با طول بازوی آویز از ارتفاع سقف کم می‌شود؛ بنابراین ارتفاع سقف به‌تنهایی نشان نمی‌دهد سردوش چقدر بالاتر از سر شما قرار می‌گیرد.
جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی برای کودکان و افراد دارای محدودیت حرکتی
اگر یکی از اعضای خانواده از ویلچر استفاده می‌کند، باید بتواند به روشویی نزدیک شود و بدون بلند شدن از صندلی، شیر را باز کند. برای این کار، مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان، ویرایش ۱۳۹۶، ارتفاع روشویی را حداکثر ۸۶٫۵ سانتی‌متر از کف تمام‌شده تعیین کرده است. زیر لبه پایینی روشویی هم باید دست‌کم ۷۳٫۵ سانتی‌متر فضای خالی تا کف داشته باشید تا زانوها زیر آن جا بگیرند.
جلوی روشویی، فضایی به عرض حداقل ۷۶ سانتی‌متر و عمق ۱۲۲ سانتی‌متر خالی بگذارید. شیر را هم از نوع اهرمی، فشاری یا چشمی انتخاب کنید. زمان تعیین این فواصل مطابق جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی، توجه کنید که عدد ۸۶٫۵ سانتی‌متر مربوط به خود روشویی است؛ محل خروج آب از شیر، بالاتر از آن قرار می‌گیرد.
برای کودکان مدرسه‌ای، تبصره ۲ ماده ۲۰ آیین‌نامه بهداشت محیط مدارس، ارتفاع روشویی را ۶۰ تا ۷۵ سانتی‌متر از زمین مشخص کرده است. ارتفاع را در همین محدوده، متناسب با سن دانش‌آموزان انتخاب کنید تا برای شستن دست‌ها مجبور نباشند روی پنجه بایستند یا بیش از اندازه خم شوند. این اندازه مخصوص روشویی مدارس است و به ارتفاع شیر یا روشویی مهدکودک تعمیم داده نمی‌شود.
نکات مهم براساس جدول ارتفاع نصب شیرآلات
وقتی دیوار کاشی شود، دیگر به لوله‌ها و اتصالات پشت آن دسترسی ندارید؛ پس بهتر است ایرادهای نصب را همین حالا پیدا کنید. بعد از تعیین فواصل مطابق ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی، از لوله‌کش بخواهید پیش از پوشاندن لوله‌ها، نشتی اتصالات را آزمایش کند. جای شیرها را هم خودتان امتحان کنید. به همین دلیل توصیه می‌کنیم پیش از تایید کار و شروع کاشی‌کاری، سه مورد زیر را با نصاب بررسی کنید.
- آزمون نشتی را به بعد از کاشی‌کاری موکول نکنید. از لوله‌کش بخواهید مدار و اتصالات توکار را طبق دستور فنی آزمایش کند و پس از تأیید، اجازه پوشاندن آن‌ها را بدهد.
- محافظ قطعات توکار را طبق راهنمای نصب نگه دارید. زمان برداشتن یا برش محافظ در همه مدل‌ها یکسان نیست؛ از ورود ملات و آلودگی به بخش‌های داخلی جلوگیری کنید.
- جای نهایی تجهیزات را یک‌بار با هم ببینید. ارتفاع شیر، کاسه روشویی، صفحه کابینت و محل توالت را کنار هم کنترل کنید. در همین مرحله، دسترسی به اهرم‌ها و فضای حرکت آن‌ها را هم امتحان کنید.
- نقطه اندازه‌گیری را مشخص کنید. زمانی که مطابق جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی را با نصاب در میان می‌گذارید، حتما روشن کنید منظورتان مرکز اتصال، محل اهرم یا خروجی آب است.
- جای حوله‌گیر و شیشه حمام را هم در نظر بگیرید. اهرم شیر باید کامل باز شود و شلنگ دوش هنگام استفاده به تجهیزات کناری گیر نکند.
- برای رعایت ارتفاع شیر پیسوار روشویی، آن‌ها را به هیچ وجه پشت کشو پنهان نکنید. باید بتوانید برای قطع آب به آن‌ها دسترسی داشته باشید، بدون اینکه کابینت را باز کنید.
- محل شیر توالت را در حالت نشسته امتحان کنید. دسترسی راحت در حالت ایستاده، معیار مناسبی برای استفاده از توالت فرنگی نیست.
- از مسیر لوله‌ها پیش از کاشی‌کاری عکس بگیرید. فاصله آن‌ها را از گوشه دیوار ثبت کنید تا هنگام نصب آینه، کابینت یا حوله‌گیر، محل سوراخ‌کاری را دقیق‌تر انتخاب کنید.
- خروجی لوله فاضلاب روشویی باید در ارتفاع 40 تا 45 سانتی‌متری نصب شود.
- نصب آینه روشویی: توجه داشته باشید که با توجه به این که روشویی در ارتفاع 80 تا 85 سانتی‌متری نصب می‌شود، آینه باید در ارتفاع بالاتری نسبت به آن قرار گیرد. مناسب‌ترین ارتفاع حدود 150cm است. (اگر خانواده شما قدبلندتر یا قدکوتاه‌تر از متوسط جامعه هستند، ارتفاع آینه را به تناسب قد اعضای خانواده خود کم یا زیاد کنید.)
- نصب کلیدها: دقت داشته باشید که برای جلوگیری از خطرات مربوط به شوک الکتریکی، باید کلیدهای برق از خطوط لوله آب دور نگه داشته شوند. برای حفظ امنیت باید کلیدها از نزدیک‌ترین منبع آب حداقل 5m فاصله داشته باشند.
نتیجه‌گیری
توجه به جدول ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی در زمان نصب این تجهیزات اهمیت زیادی دارد. بسیار دیده شده که بی‌توجهی به ارتفاع مناسب و نادیده گرفتن نکات امنیتی موجب بروز خسارت‌های مالی و افراد را مجبور به دوباره‌کاری و بازسازی تجهیزات کرده است. هنگام نصب این لوازم از متخصص مربوطه کمک بگیرید و فرتمش نکنید که کارشناسان کاربلد آچاره به این منظور در کنار شما خواهند بود. البته استفاده از مطالب گفته‌شده در این مقاله نیز خالی از لطف نیست!
سوالات متداول
چرا ارتفاع شیر بعد از سرامیک‌کاری کمتر از اندازه اولیه می‌شود؟
چون کف بالاتر می‌آید؛ ارتفاع نصب شیرآلات بهداشتی از روی سرامیک نهایی محاسبه می‌شود، نه کف خام.
چرا با وجود ارتفاع مناسب شیر، آب از روشویی بیرون می‌پاشد؟
طول و زاویه آبریز، شدت جریان و شکل کاسه هم روی پاشش آب اثر دارند؛ ارتفاع فقط یکی از عوامل است.
آیا با تعویض شیر روکار می‌توان ارتفاع نامناسب آن را اصلاح کرد؟
تعویض شیر به‌تنهایی ارتفاع اتصالات دیوار را تغییر نمی‌دهد؛ جابه‌جایی قابل‌توجه به اصلاح لوله‌کشی نیاز دارد.
